Badania w ciąży są niezwykle istotne dla monitorowania stanu zdrowia przyszłej mamy oraz płodu. Niektóre z nich są obowiązkowe, zalecane standardowo, inne mogą wynikać z przebiegu ciąży, a także z oczekiwań pacjentki. Podstawa to testy z krwi oraz niektóre badania prenatalne, takie jak chociażby USG. Zakres i specyfika badań są uzależnione od etapu ciąży i będą przestawione przyszłej mamie na pierwszej wizycie konsultacyjnej. Należy ją odbyć po wykonaniu testu, zaobserwowaniu objawów, pomiędzy 6. a 8. tygodniem ciąży.
Pierwsze badania kobiety w ciąży
Należy przeprowadzić do 10. tygodnia. Lekarz zleca je z reguły podczas pierwszej wizyty, po wykonaniu ogólnego badania (ginekologiczne, piersi, pomiar wzrostu i masy ciała oraz ciśnienia tętniczego). Badania, które zleca się na tym etapie to:
- ogólne badanie moczu
- cytologia (jeśli nie była wykonana pół roku przed ciążą)
- morfologia z ustaleniem grupy krwi (jeśli pacjentka ma grupę Rh- dalsze badania w kierunku konfliktu serologicznego)
- poziom glukozy
- test VDRL (w kierunku kiły)
- nosicielstwo wirusa HIV i HCV
- test na toksoplazmozę i różyczkę
- oznaczenie poziomu TSH
Badaniem dodatkowym może być USG dopochwowe. Pacjentka uzyskuje też informacje o suplementacji oraz nieinwazyjnych badaniach prenatalnych, które przysługują obecnie wszystkim kobietom.
Badania prenatalne
Podstawowym badaniem jest USG, które wykonuje się co najmniej 3 razy w czasie ciąży. Jeśli istnieje podejrzenie wad genetycznych, schorzeń płodu pacjentka może zdecydować się na inwazyjne procedury, takie jak:
- amniopunkcja (zbadanie próbki wód płodowych pobranej się przez powłoki brzuszne pod kontrolą USG)
- biopsja kosmówki (zbadanie komórek łożyska)
- kordocenteza (pobranie krwi z żyły pępowinowej pod kontrolą USG)
Badania w ciąży do 14. tygodnia
Przed 14. tygodniem ciąży należy wykonać obowiązkowe USG (dopochwowe albo brzuszne). Badanie pozwala ocenić wiek i budowę płodu oraz ewentualne wady rozwojowe i możliwość wystąpienia wad genetycznych. Bardzo ważnym i nowym badaniem jest ankietowe badanie oceniające ryzyko i nasilenie objawów depresji.
Dodatkowym badaniem na tym etapie może być test złożony, czyli:
- wywiad lekarski
- dane z badania USG
- badanie stężenia hormonu beta-hCG i białka PAPP-A we krwi matki
Badania w ciąży – 15.-26. tydzień
Kolejne badania, które powinna wykonać przyszła mama to:
- morfologia krwi oraz badanie ogólne moczu – między 15. a 20. tyg. ciąży
- obowiązkowe USG (szacuje masę ciała i w kierunku wad rozwojowych) – pomiędzy 18. a 22. tygodniem
- badanie ogólne moczu pomiędzy 21. a 26. tygodniem ciąży
- badanie w kierunku cukrzycy – pomiędzy 24. a 26. tygodniem ciąży
W tym okresie pacjentki z grupą RH- powinny wykonać badanie przeciwciał anty-Rh. Od 21. tygodnia monitoruje się także czynność serca płodu.
Badania pomiędzy 27. a 37. tygodniem
Podczas konsultacji położniczej lekarz zleci morfologię i badanie ogólne moczu. Jeśli istnieją przesłanki przeprowadza się dodatkowe badanie – na obecność przeciwciał anty-D. Powtarza się badanie USG (28.-30. tydzień ciąży).
Po 32. tygodniu pacjentka pojawia się na wizycie konsultacyjnej i ma wykonane badania położnicze, ocenia się wymiary miednicy i czynność serca płodu. Przeprowadza się kolejne ankietowe badanie oceniające ryzyko i nasilenie objawów depresji.
Badania laboratoryjne na tym etapie to:
- poziom antygenu HBs
- posiew wymazu z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców beta-hemolizujących (35. a 37 tydz.)
- badanie przeciwciał anty-HIV
- morfologię krwi
- badanie ogólne moczu
Badania pomiędzy 38. a 39. tygodniem ciąży
Tuż przed rozwiązaniem lekarz zleca kontrolne badanie morfologiczne i ogólne badanie moczu. Ocenia też czynność serca płodu.